Świadomy senior to bezpieczny senior. Wiedza jest dziś najlepszą ochroną

Świat zmienia się bardzo szybko. Coraz więcej spraw załatwiamy przez internet, korzystamy z bankowości elektronicznej, aplikacji i komunikatorów. Technologia daje nam ogromne możliwości, ale niestety korzystają z niej również oszuści. Dlatego tak ważne jest, aby osoby starsze miały dostęp do wiedzy, która pozwoli im bezpiecznie odnaleźć się w nowej rzeczywistości.

Właśnie dlatego tak ważne są inicjatywy, które łączą edukację, praktyczne umiejętności i wsparcie instytucji publicznych. Dziś w Warmińsko-Mazurskim Urzędzie Wojewódzkim w Olsztynie zainaugurowaliśmy program „Świadomy Senior – Bezpieczny Senior”.

To program, który odpowiada na realne wyzwania, z jakimi mierzą się dziś osoby starsze. Jego uczestnicy mogą dowiedzieć się, jak rozpoznawać próby oszustwa, bezpiecznie korzystać z internetu, chronić swoje dane i pieniądze, a także lepiej znać swoje prawa jako konsumenci i pacjenci. To wiedza, która może mieć bardzo praktyczne znaczenie w codziennym życiu.

Nowe technologie, nowe zagrożenia

Oszustwa „na wnuczka” czy „na policjanta” niestety nie zniknęły. Przeciwnie — przestępcy coraz częściej łączą tradycyjne metody manipulacji z nowoczesnymi technologiami. Podszywają się pod pracowników banków, urzędów i instytucji publicznych. Wykorzystują fałszywe SMS-y, wiadomości e-mail, przejęte konta, a nawet narzędzia oparte na sztucznej inteligencji.

Ich metoda jest często podobna: wywołać strach, presję czasu i przekonanie, że trzeba natychmiast podjąć decyzję. Tymczasem najważniejszą zasadą bezpieczeństwa jest właśnie zatrzymanie się i spokojne zweryfikowanie informacji.

Nikt nie powinien mieć obaw, by powiedzieć: „Nie jestem pewien, sprawdzę to”. Rozłączenie się z rozmówcą, samodzielne zadzwonienie do banku lub bliskiej osoby, nieklikanie w podejrzany link i nieudostępnianie kodów autoryzacyjnych — to proste działania, które mogą uchronić przed utratą oszczędności całego życia.

Edukacja daje niezależność

W moim przekonaniu nauka nie ma wieku. Wręcz przeciwnie — im szybciej zmienia się świat, tym ważniejsze jest, aby każdy miał możliwość zdobywania nowych umiejętności.

Edukacja seniorów nie może być traktowana jako jednorazowa kampania. Potrzebne są regularne spotkania w gminach, powiatach, klubach seniora, Uniwersytetach Trzeciego Wieku i lokalnych instytucjach. Ważne jest również to, aby mówić o bezpieczeństwie językiem prostym, konkretnym i praktycznym.

Senior nie potrzebuje wykładu o technologii. Potrzebuje wiedzieć, co zrobić, gdy dzwoni do niego „pracownik banku”, otrzyma podejrzanego SMS-a albo ktoś poprosi o kod BLIK. Najlepsza edukacja to taka, która daje konkretne narzędzia i zwiększa pewność siebie.

Państwo musi być partnerem seniorów

Bezpieczeństwo osób starszych wymaga współpracy wielu instytucji. Dlatego dobrze, że program „Świadomy Senior – Bezpieczny Senior” jest realizowany wspólnie przez instytucje odpowiedzialne za politykę senioralną i wymiar sprawiedliwości, przy udziale ekspertów oraz partnerów lokalnych. Program obejmuje zagadnienia prawne, cyfrowe i dotyczące codziennego bezpieczeństwa osób po 60. roku życia.

Moim zdaniem takich działań powinno być jeszcze więcej. Potrzebujemy:

stałej edukacji cyfrowej i prawnej seniorów, dostępnej również w mniejszych miejscowościach;
ściślejszej współpracy policji, banków, samorządów i organizacji senioralnych;
szybkich i prostych procedur zgłaszania oszustw;
większego wsparcia dla osób samotnych, które mogą być szczególnie podatne na manipulację;
edukacji międzypokoleniowej, w ramach której dzieci i wnuki pomagają seniorom bezpiecznie korzystać z technologii.

Ważne są również rozwiązania systemowe. Państwo powinno rozwijać usługi, które ułatwiają seniorom bezpieczne funkcjonowanie i dostęp do pomocy. Przyjęte w 2026 roku rozwiązania dotyczące koordynacji opieki długoterminowej oraz Bonu Senioralnego pokazują, że polityka senioralna musi obejmować nie tylko świadczenia, ale także realne wsparcie w codziennym życiu.

Bezpieczeństwo to także poczucie, że nie jesteśmy sami

Nie możemy zapominać, że bezpieczeństwo seniorów to nie tylko ochrona przed oszustwami. To również dostęp do pomocy, możliwość uzyskania porady, znajomość swoich praw i świadomość, że w trudnej sytuacji jest do kogo się zwrócić.

Dlatego tak ważne są lokalne wspólnoty. Klub seniora, sąsiedzi, rodzina, samorząd, policjant, pracownik banku czy urzędnik — każdy z nas może odegrać rolę w budowaniu bezpiecznego otoczenia dla osób starszych.

Wiedza nie odbiera seniorom samodzielności. Przeciwnie — ją wzmacnia. Osoba, która wie, jak rozpoznać zagrożenie, zna swoje prawa i potrafi bezpiecznie korzystać z nowych technologii, zyskuje większą niezależność i pewność siebie.

Dlatego jestem przekonany, że inwestowanie w edukację seniorów jest jedną z najlepszych inwestycji w bezpieczeństwo całego społeczeństwa.

Dziękuję Mateuszowi Szauerowi – Wicewojewodzie Warmińsko-Mazurskiemu, Marzenie Okle-Drewnowicz – Pełnomocniczce Rządu ds. Polityki Senioralnej, Wiceministrowi Sprawiedliwości Sławomirowi Pałce, wszystkim ekspertom i partnerom za wspólną pracę oraz — przede wszystkim — seniorom za aktywny udział.

Razem budujemy Warmię i Mazury przyjazne, aktywne i bezpieczne dla osób starszych.